بازمهندسی تهاجمی برای تحریک تفکرات کلیشه‌ای در حوزه تعاونی‌های روستایی ایران
1397/11/05
دکتر حسین شیرزاد مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی کشور، در یادداشتی به بازمهندسی تهاجمی برای تحریک تفکرات کلیشه‌ای در حوزه تعاونی‌های روستایی ایران پرداخت.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از روابط عمومی سازمان مرکزی تعاون روستایی کشور، در این یادداشت آمده است؛ تعاونی‌های روستایی قبل از هر چیز یک سازمان اقتصادی، بنگاه و نوعی سازه اقتصادی با مشارکت افرادی با منافع مشترک به شمار می‌روند که در محیطی به شدت ناپایدار و پر از ریسک‌های متنوع قرار داشته و توان دسترسی به مواد، منابع اولیه و قیمت های کالاهای مصرفی و حتی تولیدی آنها تحت تأثیر عواملی بسیار فراتر از کنترل آنها در حوزه "اقتصاد سیاسی غذا" قرار دارد. در این رابطه، ساختار تجاری تعاونی‌ها با توجه به انطباق با تغییرات سریع محیطی و الزامات کسب انعطاف‌پذیری، بدون ساختارهای نو و منعطف، به نتیجه‌ای درخشان نخواهد انجامید. ساختار سازمانی تعاونی‌های روستایی، نقش مهمی در نحوه تأمین مالی و تشکیل ساختار سرمایه آنها ایفا می‌کند. بخش‌های مختلف تامین نظیر، تأمین مالی در ورود به توسعۀ کسب وکارهای سودآور، تأمین مالی در توسعۀ کسب و کار کنونی، افزایش بهره‌وری، کارایی و عملکرد بخش‌های متنوع شرکت تعاونی از مهمترین این حوزه‌ها به شمار می‌روند و اصولا، همواره بازسازی‌های ساختاری تعاونی‌های روستایی برای بهبود کسری‌های منابع مالی، فیزیکی و انسانی است.

متاسفانه در قانون تعاون ایران شیوه‌های تأمین مالی نظیر فعالیت در بازار بورس و بیمه پیش‌بینی نشده است، ضمن این که در حال حاضر امکان فعالیت شرکت‌های تعاونی روستایی و کشاورزی بر خلاف اروپا و اقیانوسیه در بازارهای مالی نظیر تشکیل بانک، بیمه و یا راه‌اندازی مؤسسات مالی و اعتباری بزرگ فراهم نیست. با مقایسه تطبیقی به عملکرد تعاونی‌های موفق جهان نظیر تعاونی محصولات کشاورزی بالانس (Balance Agri _Nutrients Co-operative)، تعاونی کود شیمیایی راونزداون (Ravensdown)، تعاونی فونترا (Fonterra) بزرگترین تعاونی لبنیات نیوزلند، تعاونی‌های لبنیات وستلند (Westland)، شرکت بسته‌بندی کیوی و آووکادو ساتارا (Satara)، شرکت بهسازی پرورش دام نیوزلند (Livestock Improvement Corporation)، شرکت تعاونی بازاریابی صادرات سیب و گلابی انزا (ENZA) درمی‌یابیم که زمینه و زمانه تعاونی‌های روستایی و کشاورزی ایران، جهت انطباق با تغییرات محیطی، محدودیت‌های جدی در انجام فعالیت‌های سرمایه‌محور داشته و نیاز به دو عنصر "دگرگونی بنیادی و بهبود اساسی" در کنار نوعی بازطراحی تهاجمی برای تحریک تفکرات کلیشه ای در حوزۀ مدیریت راهبردی تعاونی‌های روستایی کشور دارند. بویژه آنکه طی سالیان اخیر، تعاونی‌های روستایی و کشاورزی در ایران به شدت گسترش کمی یافته، پراکنده و کوچک مقیاس‌اند. لذا توانمندی و تاب‌آوری پایینی دارند و به دلیل توان نازل بازپرداخت بدهی‌ها، ناتوانی شدید در رسوخ در بازارها، عمق پایین بازار و توسعۀ غیرکیفی محصول، کمبود توان فنی و مدیریتی و به تبع آن افت توان رقابتی؛ به شدت محتاج به سیاست ادغام و آمیزش ساختاری دارایی‌ها (Merger and Acquisitions) می‌باشند.

قطعا باید بسیاری از این تعاونی‌های روستایی کوچک مقیاس را با یکدیگر ادغام کرد. این سیاست باعث رشد شرکت‌ها و بهره‌برداری از فرصت‌های بزرگ در بازارهای تازه و منجر به گسترش محصولات و سودآوری بیشتر می‌شود. ای کاش بجای 2 هزار تعاونی کشاورزی و روستایی در ایران که به طور سنتی زیر نظر سازمان مرکزی تعاون روستایی و سایر وزارتخانه‌ها و نهادها در حوزه کشاورزی و صنایع پسین و پیشین آن حضور دارند، ما 30 تعاونی کشاورزی و روستایی پرقدرت داشتیم که سهم متناسبی از قدرت را در زنجیره ارزش کشاورزی کشور را به خود اختصاص می دادند. بنابراین ما نیازمند تجدید نظر در این راه طی شده پنجاه سال گذشته هستیم و ساختارهای تازه‌ای از تعاونی‌های پرقدرت را در پاسخ به بغرنجی‌های جامعه روستایی بوجود آوریم.

در جهان توسعه یافته، تعاونی‌های نسل جدید در پاسخ به محدودیت‌های ناشی از ادغام در زنجیره ارزش، تأمین سرمایه، اعوجاج اقتصادی و از دست رفتن فرصت‌ها نزد تعاونی‌های سنتی به وجود آمده‌اند، لذا باید اعضا را برای تسهیم سرمایه، تقسیم عادلانه منافع و سود با دیگران، تعاونی‌های دارای ساختارهای تجاری چندگانه با رویکرد بازارمحور به جای تولید محور آماده کنیم. این امر نیازمند آموزش مستمر و سازمانی یادگیرنده و نوآور است. ما نیازمند تغییراتی سترگ در نظامات ارزشگذاری سهام هستیم. بله، "سهامی با قیمت عادلانه" که ارزش این سهام در بازار آزاد تعیین نمی شود بلکه توسط ارزشیابان سهام از طریق ارزش جاری نقدی تنزیل شده (discounted cash flow) تعیین می‌شود و مبتنی بر فرضیه‌های مهمی در مورد متغیرها و پارامترهای منافع آتی، نرخ مبادله و هزینه سرمایه، دارایی‌های نامحسوس، علایم تجاری و سرقفلی می‌باشد. در این نسل از تعاونی‌های روستایی؛ حتی کشاورزانی که بازنشسته می‌شوند، می‌توانند سود سهام با ارزش عادلانه را یا بهای سهام خویش با این نوع ارزیابی دریافت کنند.

اضافه می‌شود که در تعاونی‌های نسل نو با ساختار مختلط سهامداری به طور متعارف دو نوع عضو (عادی و سرمایه‌گذار) و دو گروه سهم وجود دارد، سهام کنترلی اعضا (control shares) که بیشتر تولیدکنندگان در اختیار دارند و سهام سرمایه‌گذاری (investment shares) برای اعضای سرمایه گذاری که دارای حق رأی نیستند و معمولا این سهام بین اعضا مبادله یا معامله شود. اعضای تعاونی کشاورزی می توانند حتی به ازای هر سهم کنترلی که خریداری نموده اند، حداکثر 30 سهم سرمایه‌گذاری در اختیار داشته باشند باید با تجدید نظر و تنقیح قوانین به مسایل و رخدادهای اقتصادی امروزین پاسخ مناسب داد.

واقعیت این است که باید بتوانیم به اشکال حقوقی جدیدی از مشارکت‌ها هم فکر کنیم، چون ما در فعالیت‌های اقتصادی تعاونی‌های کشاورزی؛ نیازمند سرمایه در گردش بهنگام و زیاد ، اعضایی متمکن که سرمایه را تأمین کنند، امکان هدایت و مدیریت مطلوب زنجیره ارزش و جمع‌آوری رانت‌های اقتصادی هستیم. مشارکت کنسرسیومی، انواع جوینت ونچرها، مشارکت مدنی و یا سندیکایی؛ قالب‌های متداول حقوقی برای تحقق این اهداف و پاسخگویی به نیازهای نوین تعاونی‌های کشاورزی است که بین دو یا چند شخص حقوقی مختلف تشکیل میشود و در آن اعضاء، بخشی از منابع خود را با حفظ استقلال اقتصادی خود، برای هدف مشترکی تجمیع می‌کنند. یکی دیگر از چالش‌ها مسئله محدودیت در عضویت یا عضویت آزادانه اعضا و ناتوانی مالی اعضای تعاونی‌هاست، ضمن این که محدودیت‌های قانونی موجود در اصول تأسیس و اداره شرکت‌های تعاونی سبب شده است که افراد غیرعضو و غیرروستایی نتوانند سهام تعاونی‌ها را خریداری یا در آن سرمایه‌گذاری کنند؛ وقت آن رسیده که بر محدودیت‌ها غلبه کنیم و نوعی آزادسازی، چابک‌سازی و آماده‌سازی تعاونی‌های روستایی کشور برای پذیرش مسئولیت‌های جدید به وجود آوریم.

تعداد مشاهده خبر103 بار
تصاویر مرتبط


مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
 
آدرس پست الکترونیکی شما
   
شماره تلفن
توضیحات
 
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
 
کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت جهاد کشاورزی می باشد
Powered by DorsaPortal